Chương 136: Một góc nhìn đặc biệt

Tôi tên là Trì Dã. Cái tên này bắt nguồn từ một đầm nước. Khi đặt tên, cha mẹ hy vọng tôi không làm một khúc gỗ trôi nổi, đáng tiếc nửa đời người tôi vẫn phiêu bạt, ba mươi tuổi mà có mười lăm năm sống ở London. Quay về nước là vì tôi muốn làm "khúc gỗ trôi nổi" một lần nữa. Tôi không phải người Thượng Hải, nhưng tôi đã đến Thượng Hải. Bởi vì sau khi so sánh giữa Thâm Quyến và Thượng Hải, tôi cảm thấy có lẽ người Thượng Hải cần bác sĩ tâm lý hơn. Lần đầu tiên gặp Tiết Đồng là vào một buổi chiều. Cô ấy mặc một bộ vest đen, xách một chiếc túi xách tay, hiếm có ai có thể chỉn chu như vậy. Từ "chỉn chu" ở đây không phải nói về chất liệu vải, kiểu tóc, hay những thứ biểu hiện bên ngoài của con người. Mà là sự lịch sự và xa cách của cô ấy. Cô ấy nói tiếng phổ thông rất tốt, đến nỗi khi tôi cầm được hồ sơ của cô ấy lên, tôi mới nhận ra cô ấy.... người phụ nữ trước mặt này là một nhân vật danh giá ở Hồng Kông, là người không nên xuất hiện trước mặt tôi. "Quan hệ nam nữ là một hệ thống thân mật phức tạp." Tôi muốn đem hết học thức của mình ra để người phụ nữ này tin tưởng mình. Nhưng đó không phải là một quá trình giao tiếp tâm lý tốt, bởi vì tôi đã cố gắng khoe khoang bản thân, trước mặt một số người, bác sĩ tâm lý cũng sẽ có những biểu hiện không bình thường. Tiết Đồng không nói gì, cô ấy chỉ nhấc chiếc ly giấy dùng một lần mà tôi vừa rót nước cho cô ấy lên. Môi chạm vào vành ly, nhấp một ngụm. Tôi hơi lúng túng, đặt bảng đánh giá lên bàn, kiểm tra tâm lý chẳng qua chỉ là chuyện lý thuyết suông, đối với hiện tượng bệnh lý cụ thể của một người thì phải dựa vào giao tiếp. "Cô có thể nói về những băn khoăn của mình." Tôi lên tiếng. "Tôi nghĩ mình đã xuất hiện ảo giác." Tiết Đồng đặt ly xuống mặt bàn, biểu cảm bình thản đến cực điểm, cứ như thể đang nói với tôi rằng: Tôi thấy mình chẳng có bệnh gì cả, chỉ là hơi mất ngủ một chút thôi. Tôi gật đầu: "Đó là loại ảo giác như thế nào?" "Tôi từng có trải nghiệm cận tử." Tiết Đồng lại bình thản như không. Trước khi cô ấy bước vào cửa, tôi không tài nào hình dung nổi qua đống tài liệu rằng, một người phụ nữ Hồng Kông xinh đẹp, học vấn cao, danh gia vọng tộc, giữ chức vụ cao trong đội cảnh sát từng trải qua cận tử, từng làm liệu pháp điện sốc (MECT) rất nhiều lần, sẽ là một loại trải nghiệm như thế nào. Có lẽ đây là một câu trả lời mang đậm mùi vị "cẩu huyết" hiếm thấy trên Zhihu. Nhưng nó đã thực sự xảy ra. Tôi làm chuyên gia tư vấn tâm lý nhiều năm, sức khỏe tâm lý của những vị trí cấp cao quả thực đa số đều nằm trên bờ vực sụp đổ. Tôi đã quá quen với cục diện người ở vị trí càng cao thì càng dễ đối mặt với sự sụp đổ. Đã chứng kiến quá nhiều sự sụp đổ dữ dội. Con người không thể chịu đựng được quá lâu. MECT là một phương pháp điều trị tàn khốc. Mọi người luôn cảm thấy nó rất ngầu, giống như cắm vài sợi dây điện lên đầu, đại não bị dòng điện đánh tan, ký ức nhờ vào các phương tiện kỹ thuật mà tiêu tán ở một mức độ nào đó, tựa như một loại ma thuật vượt xa thực tế có thể khiến người ta mất trí nhớ. Chẳng ngầu chút nào đâu. Đó là một phương tiện kỹ thuật "cực chẳng đã" mới phải dùng tới. MECT là sốc điện không co giật. Xét theo nghĩa đen, đó là một phương pháp điện trị liệu không khiến bệnh nhân co giật, nhưng có thể khiến người ta rơi vào trạng thái sốc/ngất lịm. Nhưng thực tế, việc điều trị này không hề tao nhã. Nếu thực sự tận mắt chứng kiến, bạn sẽ biết rằng dù có gây mê thì cũng không thể ngăn chặn được các phản ứng sinh lý tự nhiên, chỉ là cái tên này khiến bệnh nhân cảm thấy mình không bị mất đi quá nhiều tôn nghiêm. Nhưng một khi họ nằm xuống giường, họ chính là những con chuột bạch không thể kiểm soát cơ thể mình. Trong quá trình sốc điện, có lẽ cô ấy đã từng bị điện giật đến mức co giật liên hồi. MECT không có tính định hướng, không phải bạn muốn quên đi ký ức nào là có thể quên đi ký ức đó, cũng không thể kéo bạn ra khỏi vực thẳm, mà nó làm mờ đi những cảm xúc trong ký ức. Giống như tiêm thuốc xóa nhăn trong thẩm mỹ viện, đâm vào cơ thể, làm phẳng lại, không thấy buồn cũng chẳng thấy vui. Ký ức là một hệ thống phức tạp, cảm nhận, tình cảm, mùi vị, xúc giác... kể ra thì hơi nhiều, cho nên loại điều trị này chỉ là kích hoạt các tế bào thần kinh đại não, nhưng nó lại có thể xóa bỏ khả năng tư duy, trí tưởng tượng không gian, khiến nhận thức của bạn rơi xuống vực thẳm. Muốn hủy hoại ký ức. Chính là hủy hoại nhục thân. Nó chỉ nhằm mục đích ngăn chặn tâm lý tự làm tổn thương bản thân của con người. Ngoài MECT, còn phải nói đến trải nghiệm cận tử. Đây là một loại... nói sao nhỉ, trải nghiệm tinh thần mà con người cực kỳ hiếm khi có được. Bởi vì vào khoảnh khắc cận tử, cơ thể con người đang ở giai đoạn cái chết, chỉ có linh hồn có thể lơ lửng bên ngoài cơ thể. Nghe có vẻ rất huyền bí, tâm linh, dù sao thì hiếm có bác sĩ tâm lý nào vì nghiên cứu khoa học mà liều mình cả, nên chỉ có thể dựa vào lượng lớn các cuộc điều tra, thống kê xã hội để kiểm chứng trải nghiệm cận tử này. Cận tử thực sự là điều tốt đẹp. Nghe có vẻ thật hoang đường. Đúng vậy, cận tử là rất hoang đường, bản thân nó vốn là chuyện hoang đường. Dường như đi ngược lại với quan niệm về cái chết được truyền bá trong văn học nhân loại. Bởi vì những người có thể viết ra chữ nghĩa, họ chưa từng trải qua cái chết. Cái chết gắn liền với đau thương, thế nên cận tử cũng chỉ có thể gắn liền với bóng tối. Khi linh hồn rời khỏi xác, từ vị trí cao hơn cơ thể nhìn xuống, vài phút cận tử sẽ khiến người ta trải nghiệm được cảm giác như ở thiên đường. Tất nhiên, thiên đường là cảm giác gì thì tôi chưa từng cảm nhận qua. Nhưng nghiên cứu khoa học nói như vậy, tôi chỉ có thể tin là vậy. Nghe nói khi con người cận tử sẽ không có cảm giác đau, không có cảm xúc, không có nhận thức, chỉ còn lại sự tốt đẹp, một ước nguyện tốt đẹp và vĩ đại bày ra trước mắt, bạn chỉ cần đưa tay ra là có thể chạm tới rồi. Tôi cảm thấy cảm giác cận tử là sự cám dỗ mà ông trời dành cho con người. Hoặc có lẽ... Là sự ban ơn của ông trời dành cho con người. "Ảo giác này xuất hiện trong trải nghiệm lúc cận tử, sau đó nó vẫn luôn bám theo, điều này khiến tôi rất đau khổ." Khi Tiết Đồng nói mình rất đau khổ, biểu cảm vẫn bình lặng như nước, dường như những nỗi đau đó không phải là đau, mà là một con muỗi bay qua trước mắt, nhẹ nhàng vỗ một cái là chết. "Cho nên cô đã đi làm MECT." Tôi chỉ vào bản báo cáo, "Việc này rất tàn nhẫn." "Phải, nó tàn nhẫn, nhưng nó thực sự đã chữa lành cho tôi trong một khoảng thời gian, khiến tôi... không còn bất kỳ cảm giác nào. Ăn cơm, đi ngủ, uống rượu, tất cả đều giống như đang xem phim hoạt hình, dường như không phải chính mình đang sống trên thế giới này, mà là có ai đó đang sống thay cho tôi." Tôi thừa nhận, câu nói này rất triết học. Tâm lý học cần học triết học, triết học bắt nguồn từ cuộc sống, cao hơn cuộc sống, nhưng thấp hơn nhân thân. "Vậy bây giờ tại sao cô lại xuất hiện ảo giác?" "Bởi vì bạn đời..." Khi Tiết Đồng nói câu này, cô ấy rất thiếu tự tin, có một chút ngập ngừng ngắn ngủi, so với sự bình thản, điềm tĩnh, bình tĩnh như nước lúc nãy, đây là lần đầu tiên cô ấy có những phản hồi cảm xúc cao hơn mức bình thường. Xem ra gia đình của Tiết Đồng ít nhất là không mấy hạnh phúc, cô ấy không thích dùng từ "bạn đời" để gọi nửa kia của mình, cô ấy có chút kháng cự. "Em ấy... thời gian trước đã trải qua một lần sinh tử, sau đó bệnh nặng một hồi, tai không nghe được nữa. Ánh mắt em ấy nhìn tôi làm tôi nhớ lại ảo giác cận tử đó." Ồ, hỏng rồi. Trong lòng tôi bỗng vang lên giọng điệu dịch thuật, giống như cảm giác sống ở London nhiều năm đã quay trở lại, đây chính là một loại... hiệu ứng ký ức, cũng tương tự như ảo giác của Tiết Đồng. "Tôi nhận ra mình có ham muốn kiểm soát em ấy rất mạnh, điều này sẽ khiến tình yêu của chúng tôi đi vào cực đoan. Tôi đang nghi ngờ có một ngày mình sẽ giết em ấy, giết chính mình, ý nghĩ này nghe thật khủng bố, thật vô đạo đức, nhưng nó đã từng nảy ra, đây cũng là lý do tôi đến tìm anh." Con người rồi sẽ có một ngày mất đi sự thăng bằng về đạo đức. Những người có cả công đức và tư đức đều cao thì rất dễ tự oán trách chính mình. Cô ấy không thể bắt cóc đạo đức người khác, nên chỉ có thể bắt cóc đạo đức chính mình. ("Bắt cóc đạo đức" hay "trói buộc đạo đức", là hiện tượng sử dụng các tiêu chuẩn quá mức hoặc thậm chí phi thực tế để ép buộc hoặc tấn công người khác, và ảnh hưởng đến hành vi của họ nhân danh đạo đức. Nói đơn giản, đây là 1 kiểu đạo đức giả, đòi hỏi người bình thường hành xử như thánh nhân, đặt đạo đức thành nghĩa vụ bắt buộc thay vì lựa chọn.) Tiết Đồng chính là kẻ bắt cóc. Cứ thế tự trói chặt lấy bản thân. Vì vậy vấn đề hiện tại của Tiết Đồng rất lớn. Tất nhiên điều này rất bình thường, trong trong NCS (Nghiên cứu bệnh đồng mắc tâm lý), có đến 60% những người mắc một loại rối loạn thì thực tế họ còn mang trong mình hai hoặc nhiều loại rối loạn tâm lý khác. Cơ chế tâm lý lành mạnh đã bị phá hủy, bộ não kỳ lạ và phức tạp sẽ dựng lên nhiều cơ chế bảo vệ để yêu cầu cơ thể tự cứu lấy mình. Cơ thể con người luôn vĩ đại như vậy. Tất nhiên, việc chẩn đoán một loại rối loạn phụ thuộc vào rất nhiều tiêu chuẩn, cần được nghiên cứu kỹ lưỡng qua nhiều cấp độ mới có thể đưa ra phán đoán. Mong mọi người đừng dùng tiểu thuyết, bài báo, hay tất cả những tư liệu xem được trên mạng để tùy tiện chẩn đoán cho người thân hoặc bạn bè mình, điều đó rất tồi tệ, bạn đang sỉ nhục những tổn thương tinh thần của đối phương, thậm chí là làm ra hành động xát muối vào vết thương. Tổn thương tinh thần không phân biệt đẳng cấp cao thấp. Nó đều là tổn thương. Là một bác sĩ chuyên nghiệp, tôi buộc phải trịnh trọng nhắc nhở các bạn ở đây. 「Có bệnh, xin hãy đến bệnh viện」 Đoạn trên là đoạn trọng tâm, dù sao trong lúc diễn giải, tôi vẫn hy vọng đem lại cho các bạn những quan điểm hợp lý, ít nhất... cũng là một phương thức cứu mạng. "Cô đã thực hành ảo giác của mình lên bạn đời chưa? Nói cách khác, cô đã tiến hành kiểm soát tinh thần em ấy như thế nào?" Kiểm soát tinh thần. Khi Tiết Đồng nghe thấy cụm từ này, trong đôi mắt là sự tuyệt vọng, cơ thể giống như bị dòng nước nhấn chìm, trôi dạt trên những đống đổ nát hoang tàn. "Tôi đã từng cố ý khơi dậy nỗi sợ hãi của em ấy, tham luyến sự đau yếu của em ấy." Tiết Đồng là một người mạnh mẽ, khi nói ra sự xấu xa của bản thân mà lại có thể bình tĩnh đến thế. "Cô rất yêu em ấy." Câu nói này của tôi không giống như một câu hỏi, cũng không phải một lời diễn giải, mà là câu trả lời được phân tích tổng hợp từ cuộc đối thoại nãy giờ của chúng tôi. Bác sĩ tâm lý luôn phải giúp bệnh nhân sắp xếp lại mọi thứ. Đây không phải đạo đức nghề nghiệp. Mà là bệnh nhân sẽ tự xây dựng cho mình chiếc cầu trốn tránh, đây là một sự nỗ lực biểu tượng hóa để tránh xa những tổn thương thời thơ ấu. "Tình yêu rất mỏng manh." Tiết Đồng lại nhấc ly lên, bên trong chẳng còn chút nước nào. "Để tôi rót thêm cho cô một ly nữa." Tôi đứng dậy đi về phía máy lọc nước, lần này tìm một chiếc ly giấy lớn hơn, đặt trước mặt cô ấy. "Cứ tự nhiên." "Là một thể cộng đồng." Tiết Đồng không đợi tôi ngồi xuống đã mở lời. Câu nói này có hơi chấn động. Tôi quay đầu nhìn cô ấy. Bạn biết đấy, bây giờ là một buổi chiều, phòng khám của chúng tôi nằm trên mảnh đất đắt đỏ và kiêu kỳ nhất Thượng Hải, ánh mặt trời xuyên qua sông Hoàng Phố, hắt qua cửa sổ sát đất chiếu lên mặt cô ấy. Rất đẹp. Khó có thể dùng ngôn từ nào để hình dung. Cô ấy thực sự là một sinh vật có thể khiến tất cả đàn ông phải rung động, là một sự biểu đạt của dục vọng. Vẻ đẹp tự nhiên, khỏe khoắn và tâm lý của cô ấy hoàn toàn là hai thái cực. Những đốm sáng ban tặng cho cô ấy một đôi cánh diễm lệ, khiến một bác sĩ như tôi cũng có vài giây cảm thán đầy bất ngờ. "Em ấy chết, tôi chết." Tiết Đồng lại nói thêm một câu. Câu nói này kéo tôi ra khỏi sự ngỡ ngàng trước vẻ đẹp ấy. Đối với một người không có tình cảm hay cảm xúc gì mà nói, cô ấy đang tự cột chặt mình và đối phương lại với nhau. Điều này tệ vô cùng, đối phương đã trở thành thân thể và trái tim của cô ấy. "Sorry." Tôi lên tiếng cắt lời. Quá trình điều trị nên bắt đầu từ đây: "Tâm lý này của cô là nằm trong ảo giác, hay là thực tế?" "Tôi không biết." Tiết Đồng lắc đầu. "Cô không có chướng ngại về chức năng tình dục chứ?" Bác sĩ tâm lý đều rất trực tiếp, bởi vì đối với những người bị PTSD, từng làm MECT, cũng như uống một lượng lớn thuốc an thần mà nói, tình dục là một hành vi cực kỳ khó khơi gợi. "Tôi không biết." Câu trả lời của Tiết Đồng vô cùng ngắn gọn. Như thể chưa trả lời. "Cô có thể nói với tôi, dù sao tôi cũng là chuyên gia về tình cảm và quan hệ nam nữ." "Nhưng chúng tôi không phải nam nữ, là đồng tính." Tiết Đồng thản nhiên nhìn tôi. "Ồ, hóa ra là vậy." Thông tin này không phải điều bất ngờ đối với tôi, bởi vì một người phụ nữ đẹp vì đàn ông mà cúi đầu sẽ khiến một người đàn ông như tôi có chút đố kỵ. Có chút hóc búa đây. Tiết Đồng trước mặt tôi lúc này giống như một mớ dây rối. Rối loạn lo âu chia thành rất nhiều loại, trong đó bao gồm PTSD. Tỷ lệ mắc bệnh ở nữ giới cao hơn nam giới rất nhiều, hiện tại xem ra PTSD do tuổi thơ gây ra, PTSD do sự kiện gây ra, và PTSD do bạn đời gây ra của Tiết Đồng đã hòa làm một. Đây là một bãi bùn lầy. Phải tăng giá thôi. Tôi bắt đầu sắp xếp lại suy nghĩ, chuẩn bị ra tay từng bước một. Dù sao điều mà cô ấy muốn tôi cứu rỗi là mối quan hệ giữa cô ấy và bạn đời chứ không phải chứng PTSD của cô ấy, tôi chỉ có thể tìm ra nguồn cơn từ trong đống bệnh đồng diễn tồi tệ này trước. "Lần đầu tiên xuất hiện ảo giác là ở trong trải nghiệm cận tử à?" "Ừm, có lẽ không phải..." Tiết Đồng rất nghiêm túc với lời nói của tôi, cô ấy suy nghĩ hồi lâu: "Sau khi em ấy rời đi." "Rời đi đâu?" Tôi giống như đang nặn kem đánh răng. "Rời khỏi Hồng Kông." "Ồ, vậy ra hai người yêu nhau ở Hồng Kông." Tôi chuẩn bị chuyển sang chế độ trò chuyện, trước tiên phải giao tiếp một phen mới có thể tìm thấy vài manh mối. Phải biết rằng đôi khi bệnh nhân sẽ nói dối bác sĩ, chúng tôi rất khổ cực, còn phải phân biệt xem cô ấy đang nói dối hay nói thật. Nhưng tôi cảm thấy giới hạn đạo đức của Tiết Đồng rất cao, dường như là một người không biết nói dối. "Không biết đó có phải là yêu nhau không, nhưng tôi cảm thấy sự rời đi của em ấy là một điều... khiến tôi..." Tiết Đồng không tìm thấy từ khóa nào, nàng bắt đầu nói tiếng Anh. "Mãi mãi đánh mất mùa hè." Tôi sững người. Trong tâm lý học, định nghĩa về sự tốt đẹp quả thực tồn tại một loại: Summer time (Thời gian mùa hè). Tiết Đồng nhìn thấy chiếc gạt tàn trên bàn tôi: "Có được hút thuốc trong phòng không?" "Được." Tôi gật đầu, đẩy chiếc gạt tàn đến trước mặt cô ấy, tiện tay rút bao thuốc và bật lửa từ trong túi ra. Tiết Đồng châm thuốc, động tác hút thuốc vô cùng tao nhã. Tôi nhìn cô ấy, cảm thấy như đang xem phim vậy, một mỹ nhân Hồng Kông rít một hơi thuốc, thoát khỏi sự dung tục của một điếu thuốc. "Sự rung động rất kỳ lạ." Cô ấy chủ động mở lời: "Giống như không tự chủ được mà bị sét đánh trúng, đột nhiên làm đảo lộn quá khứ, những thứ bẩn thỉu được người ta rửa sạch, nếm được vị ngon, đổ một trận mồ hôi đầm đìa, muốn cho người ta khóc một trận thật to, ghen tuông một cách dữ dội." Cảm xúc rất dạt dào, biểu hiện không tệ, tôi thầm cảm thán trong lòng. "Dây leo trong khoang bụng đang vươn dài, bao phủ lấy... những nếp nhăn, có cỏ, có biển, có hoàng hôn, thậm chí có cả ánh trăng. Tôi cứ lắc lư, lắc lư mãi, như thể đang dập đầu trước Bồ Tát vậy. Em ấy đã trở thành một chiếc nạng, nguồn sống của một người đã mất đi đôi chân." Mối tình này tựa như một bài thơ. Tôi chỉ có thể nói Tiết Đồng là một nhà thơ, nhưng tôi cảm thấy chắc chắn nó chỉ bắt nguồn từ ảo tưởng của cô ấy, bởi vì những diễn giải của cô ấy chỉ là cảm giác của chính mình, chứ không phải của đối phương. Về hình tượng cụ thể của người bạn đời thì không có. Chỉ có quá trình bản thân được chữa lành. Tiết Đồng rít một hơi, nói ra một câu: "Muốn bị em ấy làm bẩn, làm loạn."