Chương 75: Bốn bề thảy đã lụi tàn, tro tàn trong lòng lại chợt bừng cháy

Vì chúng dân phẫn nộ, lòng người kích động, việc thẩm vấn bị tạm hoãn, triều đình đã phái người đến Phủ Châu để điều tra kỹ lưỡng. Ngoài ra cũng chẳng giúp được việc gì khác, Quan Vũ Mặc bèn tìm một khách điếm gần nhà lao, tạm trú ở đó để đợi tin tức. Thả người thì tốt, thẩm vấn cũng được, chuyển ngục cũng thế, thậm chí đưa ra pháp trường chắc cũng chẳng hề gì nữa rồi, bất kể kết quả cuối cùng thế nào, nàng chỉ luôn muốn ở gần người ấy hơn một chút, không muốn bỏ lỡ một giây. Mấy ngày nay nàng dành nhiều thời gian để sắp xếp cho những người dân cùng lên kinh với mình, lần lượt phái người đưa họ về Phủ Châu hoặc Giang Lăng theo từng đợt. Đông người như thế, có già có trẻ, nhu cầu khác biệt, nàng đều tận tâm tận lực chăm sóc chu toàn. Mọi người phải vất vả đường sá xa xôi, đi một chuyến như thế đã không dễ dàng, vả lại cũng chẳng thân chẳng thích, nỗ lực này là nhờ cả vào tấm lòng, nên không thể bạc đãi được. Đợi đến lúc rảnh rỗi, nàng đến học đường Quy Viên để nghe lũ trẻ đọc sách. Sau mấy trận náo loạn nơi phố chợ chốn Kinh sư, giờ nàng coi như cũng là một người nổi tiếng rồi. Lần ấy, nàng đến cửa, Lưu quản vừa sự liếc mắt liền nhận ra ngay, gãi đầu gãi tai tự trách mình ấy thế mà năm xưa lại không nghĩ đến. Quan Vũ Mặc hành lễ tạ lỗi với ông, nói hai năm trước sợ làm phiền sĩ tử, chứ tịnh không cố ý lừa dối. Lưu quản sự cười với nàng, bảo không sao, nơi này vốn dĩ là nhà của nàng, mà nàng lại là thê tử của vị Phương đại nhân đã giúp họ tìm được học đường, nên không có cái lý gì gọi là làm phiền cả. Lưu quản sự nhiệt tình lắm, mời nàng vào trong viện, lại rả rích chuyện nhà với nàng, nói là học đường này được hưởng cái phúc của hai đời Trạng nguyên, năm ngoái còn có mấy cử nhân đỗ đạt. Lũ trẻ nghe nói Phương đại nhân gặp chuyện thì đứa nào đứa nấy cũng đều thấp thỏm lo lắng, ngày nào cũng mong ngóng hỏi han tình hình. Người làm ăn tự có cái khiếu nói chuyện, Quan Vũ Mặc buông ống tay áo trên đùi, ngồi ngay ngắn nghe ông nói một tràng dài mới chợt phát hiện mình chẳng chen vào được câu nào, vậy là đành phải liên tục gật đầu, nhận lấy ý tốt của ông. Cuối cùng, Lưu quản sự bảo nếu muốn đến thăm hay muốn đi dạo thì đều được cả, không thành vấn đề. Ông nhìn tấm biển đề bốn chữ "Quy Viên Học Đường" trước cửa, nói: "Đám dân đen chúng tôi chẳng giúp được gì cho phu nhân, nếu Phương phu nhân thấy an lòng ở chốn này, vậy âu cũng coi như trả được một phần ân tình của Phương đại nhân rồi." Nàng nghe tiếng đọc sách vang vang, nhìn những khuôn mặt còn nét ngây thơ của lũ trẻ, ở chính nơi mà mình lớn lên thuở nhỏ này cũng nhất thời có chút cảm khái. Đọc sách, thi lấy công danh, nhìn thì tưởng là một con đường rất đơn giản. Nhưng vấn đề là thi đỗ công danh và vào triều làm quan rồi thì phải làm gì tiếp theo? Câu hỏi này quá khó trả lời. Trước là cha, sau là Phương Trí Viễn, nàng nhìn hai người quan trọng nhất trong cuộc đời mình, kẻ trước người sau đều bước vào nơi đó; một người đã không bao giờ có thể trở ra, còn một người không biết có ra được hay không. Nàng không có nổi một câu trả lời. Nhưng đọc sách không phải là xấu. Vậy cái xấu rốt cuộc là cái gì đây? Nàng ngẫm nghĩ, cảm thấy nếu đổ hết tội lỗi lên lòng người, lên lợi ích, hay thế cục, thì e là lại sa vào lối mòn của tư duy dung tục. Nàng đặt tay lên ngực, cảm nhận nhịp đập của trái tim, ngẩng đầu nhìn bốn góc trời, nghĩ bụng đọc nhiều sách như thế, học nhiều đạo lý như thế, cuối cùng thì muốn làm gì vẫn là chuyện của chính bản tâm mình đấy thôi. Xuất thế hay nhập thế thì cũng đều là một sự lựa chọn cả thôi. Phe nào cũng chẳng có lỗi lầm gì. Thế gian làm gì có sự đúng và sự sai rạch ròi đến thế? Và làm gì có nhiều anh hùng đi ngược lại thời thế, làm gì có nhiều vĩ nhân kiến tạo nên thời đại đến vậy? Kiên trì mà giữ vững bản tâm đã là chuyện không dễ, bao phen giãy giụa và đấu tranh, chẳng qua cũng chỉ cầu sự thanh thản không hối hận mà thôi. Nàng cứ suy nghĩ như thế, cứ tự hỏi như thế, cứ thế đã trải qua những ngày tháng vô định. Vào một đêm hiu quạnh nọ, nàng đang chuẩn bị đi ngủ, ngờ đâu bên ngoài bỗng nổi lên tiếng người ồn ào xôn xao. Nàng khoác áo lên vai và ra cửa xem xét tình hình mới biết nhà lao đằng xa bị cháy. Đang đêm mà hoả hoạn kinh người, lửa bốc ngút trời, nung đỏ cả màn đêm. Trước ngọn lửa hừng hực, Quan Vũ Mặc bị chấn động mạnh mẽ, trong đầu óc chỉ còn một mảng trống rỗng hư không. Con người rốt cuộc nhỏ bé đến nhường nào? Chỉ một tiếng ầm ầm vang dội khi xà nhà sụp đổ nơi phương xa đã đủ dọa cho nàng sợ hãi đến chết lặng đi, cứng cả người lại, một bước cũng không thể nào nhấc nổi. Giờ thì nàng không biết mình nên đi về đâu. Nên chạy lên, xông thẳng vào trong biển lửa? Hay là nên quay về, ngủ một giấc an ổn? Gió thổi tung mái tóc xoã của nàng, khói hun khóe mắt nàng ướt đầm. Những ngón tay nàng giơ xương vì run rẩy siết chặt lấy manh áo, đang toan bước về phía biển lửa ngùn ngụt nơi nhà lao thì... "Tẩu tẩu." Một giọng nói vừa quen thuộc lại vừa xa lạ vang lên, nàng bỗng cảm thấy như có hơi ấm ở bên ngoài biển lửa. Quan Vũ Mặc thất thần, quay người lại, nhìn thấy người đứng phía sau mình mặc một thân áo ngắn màu lông quạ, mặt mũi lấm lem không nhận ra được dung mạo, trên đầu đội một chiếc mũ nhỏ. Sau lưng Quan Vũ Mặc là một biển lửa cháy. Trong mắt Quan Vũ Mặc là một biển lửa lòng. Ấy không phải là ngọn lửa trần thế, mà là lửa tâm can. Tương tư chôn vùi đốm lửa, thoáng chốc mà ngỡ cuồng si. Bốn bề thảy đã lụi tàn, tro tàn trong lòng lại chợt bừng cháy. Nguyện cho người, khi trở về vẫn luôn là chính mình. ——— Ký Lục Phương Trí Viễn, người Thân Châu, học rộng biết nhiều, thuở thiếu thời đã có tâm tính ổn trọng, khí chất thanh cao. Năm Gia Hóa thứ chín, đỗ Cử nhân. Năm sau ấy, trong kỳ thi Đình, Phương Trí Viễn đỗ đầu Kim bảng, được chọn bổ nhiệm làm Thứ thường Hàn lâm, ít lâu sau được thuyên chuyển sang Công bộ. Năm Gia Hoá thứ mười hai, đích thân đến Giang Lăng trị thủy, lập nhiều thành tích, được ban thưởng, lại thăng lên chức Công bộ Thị lang, trong thời gian tại chức Thị lang đã nhiều lần dâng sớ trình bày đại kế quốc gia; vì tư tưởng thân phương Tây và nhiều lời can gián công khai mà đã trái ý Tể tướng đương triều. Năm Gia Hoá thứ mười lăm, Phương Trí Viễn liên danh và làm thủ lĩnh của hai mươi bốn vị quan viên, dâng sớ luận bàn về những việc cấp bách cần phải làm để chấn hưng thiên hạ. Hoàng thượng đọc xong thì phật ý, không vui, bèn hạ chiếu điều chuyển đến Phủ Châu, nhậm chức Tuần phủ Phủ Châu. Phương Trí Viễn là người thanh đạm, thuần hậu bình dị. Khi tại chức làm quan thì ít khi ngơi nghỉ, luôn rèn giũa khí tiết, trọng tu dưỡng đức hạnh. Chỉ trong hai năm ngắn ngủi đã tinh tường chính sự Phủ Châu, giữ gìn sự mộc mạc của truyền thống chúng dân, giữ quan hệ hòa thuận với giới thương nhân nước ngoài, có cái dáng dấp của bậc đại trị. Năm Gia Hoá thứ mười bảy, bị ngôn quan dâng sớ gièm pha tố tội lên Ngự tiền, bị bè phái trong triều vu oan và hạ ngục. Ngay tháng sau, ngục giam xảy ra hỏa hoạn nghiêm trọng, Phương Trí Viễn đã chết trong biển lửa. Dân chúng nghe tin liền tụ tập nơi cửa thành Phủ Châu, khi ấy người khóc than nối gót nhau cho khiến ai nghe thấy cũng phải gạt lệ. Trong những năm Gia Hóa, người làm quan trong triều nhiều vô kể, nhưng tìm được kẻ suy nghĩ sâu xa và lo lắng dài lâu như Phương Trí Viễn thì chẳng thấy được một hai người. Từng nghe có học trò tình cờ có được tấu sớ dâng lên Ngự tiền vào năm thứ mười lăm của ngài, người học trò ấy ngồi ngay ngắn bên bàn mà kính cẩn cúi đầu đọc, trong lòng tràn đầy cảm khái, đứng dậy ném bút rồi ngâm nga trong bi thương, không cầm được mà phải để nước mắt rơi trước gió. Buồn thay! Tấm lòng son sắt vẫn như xưa mà nay lại như cỏ bồng khô gãy, non sông đâu đâu cũng tiêu điều, khi ấy ai là người chịu lỗi? Ngửa mặt nhìn biến số xưa nay, cúi đầu than cho những bậc quân tử minh triết bao đời. Đứng ở thời nay, nhìn về con đường dài để tìm kiếm chính đạo, mà chỉ thấy đường gập ghềnh mà xa xăm chẳng có bóng người. E là chẳng có người đi trước, nay lại chưa được trọng dụng, càng đừng bàn đến kẻ đến sau. Tính xa trăm năm sau, liệu có người như thế thêm lần nữa hay chăng? Vì than thở đời người như sương sớm nở tối tàn, bèn gửi gắm kỳ vọng sâu sắc vào bậc quân tử đời sau, tiếc thay lại không được cùng ngài nâng chén rượu để luận bàn thế sự. Trên đây là Ký Lục trong Phủ Châu Nhàn Thoại, gửi đến hậu thế ngày sau, để người sau biết rằng đã từng có một Phương Trí Viễn như thế. —— Hết hồi III ——