Chương 77: Thiên hạ mênh mang, còn một người ấy thì đời này không tiếc

Một. Bái Tạ Nghỉ ngơi ít lâu, trước khi rời kinh, Phương Sanh Mạn cùng Quan Vũ Mặc âm thầm đến bái phỏng Hạ Minh Chương một chuyến. Một là, án ở Phủ Châu vẫn chưa định phán quyết, dẫu Phương Trí Viễn đã chết nhưng Quan Vũ Mặc vẫn mang danh là thê tử của tội thần, Hạ Minh Chương đã ra tay tương trợ nhiều lần, nay không tiện gây thêm phiền toái cho ông nữa. Hai là, Phương Sanh Mạn đã bặt vô âm tín đã nhiều năm, vốn chẳng có liên hệ gì với Hạ Minh Chương, nay đưa nàng đến cửa thì e là sẽ rước lấy những đồn đoán và nghi ngờ. Hai người bèn lén gửi thư, hẹn giờ hoàng hôn, mới để ý trước sau và đi vào từ cửa ngách. Trước khi đến, Quan Vũ Mặc hỏi Phương Sanh Mạn, rằng chuyện của nàng, Hạ đại nhân liệu có biết tường tận chăng? Phương Sanh Mạn nhớ lại chuyện xưa, trong lòng cũng dâng lên niềm cảm khái. Nàng bảo rằng lần đó nàng gấp rút lên kinh, đến thẳng cửa phủ nhà họ Hạ và tự mình quỳ gối thú nhận tất cả. Bấy giờ Hạ đại nhân lắng nghe, sắc mặt không đổi, nghe xong thì lập tức đóng cửa bàn bạc, chưa từng hỏi thừa một câu. Trời chạng vạng, nắng chiều rớt xuống tường tây, ráng đỏ soi bóng núi. Chiều về, Hạ Minh Chương không mặc quan phục, đứng nơi hậu viện và chờ đợi trong tĩnh lặng. Đúng giờ Tuất hai khắc, ba tiếng gõ cửa nhẹ nhàng vang lên đúng như đã hẹn, ông đích thân bước nhanh tới và mở cánh cửa gỗ. Cửa vừa khép lại, chân vừa bước vào, hai người đã lập tức cùng nhau quỳ xuống, dập đầu vái lạy. Hạ Minh Chương vội đỡ hai người dậy, bảo rằng chút công lao nhỏ bé không cần phải hành đại lễ đến như thế. Phương Sanh Mạn hành lễ nghi cần thiết xong, lại thưa: "Ơn của đại nhân dành cho tại hạ là ơn cứu mạng, đại ân này tại hạ không thể báo đáp, chỉ biết dập đầu bái tạ để tỏ chút lòng thành." Hạ Minh Chương đỡ nàng dậy, nói: "Ơn của cô đối với tiểu nữ nhà ta năm xưa há chẳng phải cũng là ơn cứu mạng đó sao? Hôm nay lão phu bất quá cũng chỉ gắng chút sức mọn mà thôi." Lời vừa dứt, trên gác nhỏ bỗng truyền đến mấy tiếng trẻ nhỏ khóc oe oe, tiếng khóc non nớt, bi bô như muốn nói, hồn nhiên và thánh thót. Những nếp nhăn trên gương mặt Hạ Minh Chương bất giác giãn ra, khí sắc giữa đôi mày trở nên ôn hoà và trìu mến, vội vàng chắp tay tạ lỗi: "Để hai vị chê cười rồi, tiểu nữ tháng trước vừa qua cuộc sinh nở, mấy hôm nay bế cháu về nhà ngoại chơi." Ánh chiều tà lãng đãng lẳng lặng trôi, đèn lửa trên gác nhỏ vừa được thắp sáng, soi rọi và hắt lên khung cửa sổ một bóng dáng mờ ảo đang bế đứa trẻ trên tay và nhè nhẹ vỗ về. Cảnh tượng ấy ấm áp vô ngần, tựa như lòng được tắm trong gió sớm, khoan khoái không sao tả xiết. Phương Sanh Mạn đáp: "Hạ đại nhân tâm từ hiếu thiện, hậu bối của ngài nhất định được phúc trạch thâm hậu." Hạ Minh Chương nói lời cảm tạ, lại quay sang nói với Quan Vũ Mặc ở bên cạnh: "Ta cũng có nỗi thẹn với Quan đại nhân. Lão phu vốn sinh ra trong gia đình bần hàn nghèo khó, vốn chẳng có duyên với công danh. Năm xưa, Quan đại nhân du ngoạn An Huy, tình cờ đọc được bài văn thô lậu của tại hạ, ông đã đặc biệt nhắn nhủ Tri phủ đại nhân hãy quan tâm đến đám hàn môn đệ tử. Nhờ thế mà Tri phủ đại nhân mới khởi tâm trù liệu lộ phí cho học trò nghèo, sau ta mới có thể lên kinh ứng thí một phen. Năm ấy nhà họ Quan gặp đại nạn, trong triều chẳng có một ai đứng ra nói đỡ hay bênh vực cho Quan đại nhân, mà khi ấy lão phu ở xa tận Giang Lăng, lại thấp cổ bé họng, tay ngắn không với tới trời, một phong tấu sớ vượt được dòng nước xa xôi mà lại chẳng qua nổi Ngọ Môn sâu hút. Thực là lực bất tòng tâm, chỉ mong cô chớ trách ta là kẻ tiểu nhân ích kỷ, không biết báo đáp công ơn." Quan Vũ Mặc đáp lễ, thưa: "Đại nhân có lòng, vẫn còn khắc khoải chuyện năm xưa, gia phụ nơi suối vàng ắt hẳn cảm thấy an ủi, cớ làm sao tiểu nữ có thể oán trách được?" Phương Sanh Mạn đứng bên cạnh cũng nói thêm: "Hạ đại nhân, hiện nay thời cuộc triều đình là như thế, mong ngài hãy bảo trọng, cẩn thận nhiều hơn." Hạ Minh Chương nhìn hai người họ, nói: "Người ở miếu đường thì thân bất do kỷ, chẳng qua cũng là thuận nước đẩy thuyền, nương theo thế cục mà đi. Hai vị thân là nữ nhi, sống giữa thế gian hẳn cũng có biết bao điều không dễ dàng, từ nay về sau cũng nên phải trân trọng lấy chính bản thân mình." Sắc trời đã tối hẳn, hai người không dám quấy quả thêm, lại bái tạ Hạ đại nhân lần nữa rồi đứng dậy cáo từ. Cha mẹ mất đã nhiều năm, người có ơn ban cho sinh mệnh thì cũng coi như là cha mẹ. Ấy chính là bái song thân. ——— Hai. Đứa con bất hiếu Lúc đi thì người ngựa quan quân rầm rộ, lúc về thì trong hành lý đã có thêm một hộp tro cốt, bên người đã có thêm một bóng hình. Dưới rèm cửa ban ngày, Phương Sanh Mạn ngồi đối diện cửa sổ nhỏ, ánh sáng chan hòa khiến nàng có chút khó mở to mắt. Nàng bất giác tránh đi ánh mặt trời chói lọi, lúc quay đầu lại thì vừa khéo lại nhìn thấy Quan Vũ Mặc đang cất kỹ chiếc hộp gỗ đi, bèn hỏi: "Mang nó về sao?" Quan Vũ Mặc cười khổ, đáp: "Bề ngoài thì cũng phải làm cho trọn vẹn chứ." Nàng lại nhìn Phương Sanh Mạn một cái, nói tiếp: "Ta thấy cuộc đời người cũng đặc sắc lắm. Lập bài vị loạn lên thì chớ, nay lại còn mang một nhân vật chẳng biết từ đâu ra để mà thờ làm đại ca." Phương Sanh Mạn cụp mắt cười cười, gật gật đầu, ngước lên nhìn Quan Vũ Mặc, mặc chẳng đổi sắc mà thốt ra một câu: "Bất hiếu thật." Quan Vũ Mặc nhẹ nhàng gõ lên chiếc hộp nhỏ, quay người nhìn lại bắt gặp ánh mắt người kia vừa u buồn vừa tiêu sái, khóe miệng chợt sinh một nụ cười, lúc buông tay áo xuống mới nói với nàng: "Luận về bất hiếu thì người làm sao mà so được với ta? Từ nhỏ cha đã dạy ta phải giữ tâm cảnh bình đạm, không được kích động xốc nổi, chớ được hiếu thắng hơn thua, chớ mà gả cho quan lại, đời này chỉ chuyên vào việc giúp chồng dạy con mà thôi. Thế rồi sau đó thì hay lắm. Ta gả cho một vị quan, lại còn là một cô nương, lại còn to gan lớn mật khuấy đảo kinh thành một phen điên loạn." Phương Sanh Mạn rất không phục, ngồi trên ghế và tùy ý đung đưa chân, tản mạn đáp: "Không không không, luận về bất hiếu thì nàng làm sao sánh được với ta? Đại ca ta ôm hoài bão vì nước vì dân, nay thì hay rồi, ta không những đóng giả huynh ấy mà lại còn gán cho huynh ấy một cái ô danh, thể diện cha anh e là đã bị ta làm cho nát tươm cả rồi," Nàng thuận tay chỉ chỉ vào mặt mình, nói: "Ngày sau gặp nhau dưới suối vàng, e là ta sẽ bị nước bọt của họ dìm chết." Quan Vũ Mặc vỗ tay mà cười cười, mày mắt đong đưa uyển chuyển bảo: "Sao hả? Còn hơn thua so bì nữa cơ đấy?" Nàng bước đến trước mặt Phương Sanh Mạn, khóe miệng vẫn ngậm nụ cười, nói: "Dẫu vậy thì e là người vẫn không sánh được với ta. Án của đại ca người còn đang được đợi điều tra rõ, biết đâu cuối cùng lại được trả lại sự trong sạch thì sao?" Phương Sanh Mạn phản bác lại lý luận của nàng, nghĩ đến khoảnh khắc mình quyết định từ bỏ và không làm Phương Trí Viễn nữa, bất giác hỏi ngược lại: "Người thì cũng chết rồi, còn cần sự trong sạch để làm gì?" Quan Vũ Mặc nắm lấy tay vịn của ghế, người hơi nghiêng về phía trước, ý cười trên mặt dần tan đi, trầm giọng nghiêm nghị nói: "Phu quân ta một đời vì nước vì dân, chưa từng có phút giây thẹn với lòng, chưa từng làm gì sai dù chỉ một chút, ta lên Kinh cũng chính là vì muốn đòi lại sự trong sạch cho ba chữ Phương Trí Viễn này." Phương Trí Viễn chưa từng phụ thiên hạ. Chính thiên hạ này đã phụ chàng. Lời dứt, tịch mịch lại về, muôn vàn tâm tư vùn vụt dâng đầy, Phương Sanh Mạn lặng người, ngẩn ngơ như vừa uống một gáo nước mát lạnh đến thấu tâm can, bấy giờ mới hiểu hóa ra câu nói trong ngục "Thiếp lên Kinh là vì người" không chỉ đơn thuần là một lời tình tứ của đôi lứa. Sự trong sạch ư... Tâm đã chết, người đã mất, thì cần sự trong sạch để làm gì? Phương Sanh Mạn xem nó như không. Nhưng với Quan Vũ Mặc, sự trong sạch của Phương Trí Viễn thì vẫn luôn còn đấy, là bất khả xâm phạm, không dung thứ cho bất kì kẻ nào chà đạp và vấy bẩn. Tham một cái thanh danh lưu lại muôn thuở, quả thực là nông cạn và hẹp hòi hay sao? Không màng danh lợi thế tục, quả thực là khoát đạt và cao thượng hay sao? Danh kia, lợi kia, hàng ngàn hàng vạn người sa đà vào vực sâu, quên cả năm tháng xoay vần quanh nó, vì nó mà mài kiếm bên cửa sổ lạnh, vì nó mà chửi mắng và khóc than. Kẻ xem nhẹ nó có cái tiêu sái của kẻ xem nhẹ nó, kẻ coi trọng nó có cái kiên định của kẻ coi trọng nó. Phương Sanh Mạn từng so đo cái hư danh ấy nhất trần đời, bởi một tấm lòng son vì dân báo quốc. Quan Vũ Mặc từng chẳng màng cái hư danh ấy nhất, chỉ cầu an thân và chớ ai đụng chạm tới cuộc đời mình. Mấy độ phong sương, chẳng biết vật gì đã làm điên đảo vạn ngàn khí tượng, để khiến Phương Sanh Mạn khua tay vứt bỏ tấm lòng son sắt, đem hư danh ngày cũ đổi lấy một trận đại hỏa hoá tro tàn; cũng lại khiến Quan Vũ Mặc nổi lên cơn lửa lòng cuồn cuộn, lấy cái hư danh vô dụng ấy làm động lực để trèo đèo lội suối, khuấy đảo Kinh sư. Đã có cảm khái trong lòng, có phát khởi nơi tâm, có sinh ra từ ý, thì thảy đều chẳng còn quan hệ gì đến đúng sai, chẳng quan hệ gì đến miệng lưỡi thế gian, chẳng quan hệ gì đến thanh danh và sử sách. Chỉ có thể nói rằng thời thế đã khác, hoàn cảnh đã khác, lòng người đã khác, nên lựa chọn cũng khác mà thôi. Trong sự im lặng, Phương Sanh Mạn mấy lần định mở miệng mà chẳng thốt nên lời, bởi câu nói ấy của Quan Vũ Mặc còn động lòng người hơn xa cái việc nàng lên Kinh chỉ để vào ngục để nhìn thấy mình thêm một lần. Mười năm, chẳng biết vì sao, con đường quan lộ đứt gánh giữa đường. Vậy mà có người nhớ kỹ rành mạch, có người nhìn thấy rõ ràng. Thiên hạ mênh mang, còn một người ấy thì đời này không tiếc. Đối với Quan Vũ Mặc, sao lại chẳng phải cũng là như thế? Là Phương Sanh Mạn đã đánh thức nàng dậy từ cơn mụ mị trong đêm đen mịt mùng, nói cho nàng biết rằng thân là nữ tử nhưng cũng chẳng cần phải sống như thân là nữ tử. Ánh nhìn đối nhau trong veo và sạch sẽ, hơi nóng dần bốc lên mịt mờ, hương thầm ấp ủ, thần trí rong ruổi. Bàn tay không nơi an vị chầm chậm chạm lên tay vịn của ghế như chủ nhân của nó tìm kiếm chốn về trong những rung động âm thầm và tình tứ không lời. Lướt qua sự mềm mại, đối diện với khoảng trống, đột nhiên thân này rơi xuống vực sâu. Nơi ấy, trong sự giao thoa quấn quýt của xiết bao tâm tình, những ngón tay đan chặt vào nhau. Dưới hai cánh cửa sổ sáng, hai ánh mắt như tơ liễu rủ trong tháng ngày xưa cũ, từ sớm đã chẳng còn phân định được loại tình ý nào đang lưu chuyển trong đó nữa rồi. Tương ái, là tâm đầu ý hợp. Tương tri, là thanh khí tương cầu. Nhưng nàng và ta dường như không chỉ dừng ở đó. Phương Sanh Mạn thẫn thờ suy ngẫm, tự giận mình tài hèn không tìm được một từ nào đẹp đẽ cho thỏa. Có lẽ là một thế cờ, ngoài nàng ra thì thế gian này không một ai phá nổi. Có lẽ là một nút thắt, ngoài nàng ra thì thế gian này không một ai gỡ được. Lời quá cạn, ý không đủ, từ ngữ cũng chẳng nói rõ được, bèn đứng dậy, ôm chầm lấy nàng. Đã không đi theo con đường cha mẹ trải sẵn, đã không tuân theo lễ giáo trong sách luôn dạy. Chúng ta sống chẳng giống với người đời. Chúng ta đều là những đứa con bất hiếu. —— Hết chương 75 ——