Chương 11. Phân biệt

"Tỏ vẻ quan lớn với ai đấy?" Người nhà người chết không hài lòng với thái độ làm việc của nữ cảnh sát này, hét vào lưng cô: "Chúng tôi không đồng ý để cô mổ đấy, làm gì nhau." Thẩm Nhất Dật hơi khựng lại trên bậc thềm, nhưng cô cũng không quay đầu, chỉ lập tức sải bước đi thẳng. Mười một năm trong nghề, cảnh tượng này cô đã chẳng còn lạ lẫm gì. Sự phân biệt đối xử giới tính nơi công sở chuyển từ ngấm ngầm sang hiển nhiên. Không phải vì vốn dĩ nó không tồn tại rồi đột nhiên tăng lên, mà giống như bệnh nhân loạn thị đeo kính điều chỉnh, tầm nhìn rộng mở thì nhìn rõ nguyên hình thôi. Ồ, nó đã mọc trong kẽ xương người quá lâu, có cạo thế nào cũng không sạch được. Thế nên Thẩm Nhất Dật nhìn thấu rồi. Nhìn thấu rồi sẽ thấy mọi thứ đều rất khiên cưỡng, mọi thứ đều không chịu nổi sự soi xét kỹ càng. Khi lên tin tức cô là lãnh đạo nữ, trong bài viết dài trên tài khoản chính thức cô là chủ nhiệm nữ, hậu tố của cá nhân kỹ thuật ưu tú cũng sẽ thêm vào chữ nữ cảnh sát hình sự. Có đôi khi cô bê thùng đồ đến hiện trường, cảnh sát khu vực luôn coi cô là đồng nghiệp bên bộ phận lập hồ sơ, chứ không phải là một nữ pháp y đến khám nghiệm tử thi. Ngay cả công việc được phái đến đoàn phim để đọc kịch bản, lãnh đạo cũng chỉ một câu quyết định: "Đám đàn ông con trai trong khoa làm sao dạy được diễn viên, cô nói bài phát biểu khai mạc phòng thí nghiệm trên đài hay thế kia mà, ở căn cứ thực hành cô dẫn dắt người ta cũng rất giỏi. Cô đi đi, đỡ phải ngày nắng nóng đến hiện trường ngửi mùi xác thối." Tưởng chừng như ban cho cô lợi ích to lớn, nhưng lại dễ dàng tóm gọn cuộc đời cô bằng một câu kết luận. Năm nay cô ba mươi ba tuổi. Từ khi vào trường đến nay, những hình mẫu nghề nghiệp hay người hướng dẫn cô thấy đều là nam giới, thậm chí ngay cả sư phụ dẫn dắt cô ở cơ sở cũng là cảnh sát nam. Những nữ sinh có năng lực sau khi tốt nghiệp sẽ được thầy cô khuyên chuyển vị trí, họ đều nói: Con gái nên đi thi vào vị trí kiểm nghiệm sinh học, ngồi trong phòng thí nghiệm không phải ra ngoài nắng gắt ngửi mùi xác thối, không phải xuống cống rãnh hôi thối bê xác, không phải bị cái lạnh của xác chết không tan đóng băng đến đau tay, không phải bị bụi xương xộc đầy mũi khi cưa xương. Quan trọng nhất là, không lo không tìm được đối tượng kết hôn. Cô không tin, cô lăn lộn từ trong chuỗi khinh miệt tầng tầng lớp lớp của sinh viên y khoa cho đến nay, không phải để đóng vai một nhân vật nào đó mà họ mong muốn. Cô chỉ muốn làm tốt công việc của mình, bất kể cô là nữ biên kịch, nữ đạo diễn, nữ nhân viên bán hàng, hay là một nữ công nhân vớt xác. Cô không vì điều gì khác, chỉ vì chính mình. Vì vậy cô đi làm nhân viên ghi chép, đi nhặt chi thể vụn trong đống rác, sàng lọc côn trùng trong hố phân, học cao học trong khi đang làm việc, và giờ đang nỗ lực vì tấm bằng tiến sĩ. Nghiên cứu khoa học và tỷ lệ phá án nắm chắc cả hai tay, gần như không bao giờ nghỉ phép, khi gặp những vụ án lớn trọng điểm đi công tác nửa năm, cô cũng chưa từng oán thán nửa lời. Nhưng kết quả luôn khiến người ta phải tỉnh ngộ. Cô phải nỗ lực cho đến khi những nam pháp y có tư cách bình thường đều đã luân chuyển hết, cô mới có thể được xét học hàm học vị; phải đợi đến khi bộ phận buộc phải đưa cán bộ nữ ra thì cô mới có cơ hội bộc lộ tài năng; ngay cả khi cô đi ăn cơm cùng ban lãnh đạo Viện Khoa học Hình sự, trong những câu chuyện trên bàn tiệc cũng đầy rẫy những rào cản giao tiếp. Tất cả đều là một vòng lặp chết chóc, họ phong tỏa đường quang đãng, ép người ta phải leo cầu độc mộc. Hiện nay trung tâm giám định chỉ có mình cô là một pháp y lão luyện và chưa lập gia đình, có thời gian để mổ cái xác "trai tân" này. Các nam pháp y trẻ tuổi thì đang dựa vào cô để lấy số lượng giải phẫu tử thi, tích lũy kinh nghiệm thực tế. Còn những nam pháp y giàu kinh nghiệm thì đang tụ tập học thuật, bận rộn tiếp khách khắp thế giới. Những đồng nghiệp nữ xuất sắc khác đều chọn đảm nhận vai trò gia đình ở tuổi trung niên, dần dần rút khỏi tuyến đầu, ngoài cô ra không ai muốn đến. Vì vậy, không kết hôn, không yêu đương là biểu hiện có trách nhiệm nhất của pháp y đối với bạn đời. Thẩm Nhất Dật cảm thấy điều này đặc biệt không nên phân biệt nam nữ. Cô thường khuyên các cô gái trong khoa đừng lấy cảnh sát hình sự nam, đời sống sẽ trôi qua vô cùng đau khổ. Cô không muốn thừa nhận sư phụ nói đúng, rằng pháp y ngồi trong phòng thí nghiệm mới hợp với phụ nữ. Nhưng lại không thể không thừa nhận, yếu tố sinh lý sẽ mang lại sự khác biệt giữa các cá nhân. Bản thân cô đúng là không khỏe bằng đàn ông, cô làm không nổi việc bê một gã đàn ông vạm vỡ nặng 200 cân sắp phân hủy, khi đến kỳ sinh lý chạy liên tục bốn chuyến hiện trường, đúng là không thể học đàn ông đi vệ sinh tùy tiện một cách nhẹ nhàng được. Nhưng cô tự thấy mình cũng chẳng kém cạnh gì, những việc này đâu phải chỉ dựa vào một mình cô hoàn thành, chỉ cần là hợp tác nhóm, ắt có phân công ưu nhược. Hơn nữa họ cũng chẳng mạnh mẽ đến đâu, đồng nghiệp thì hay cảm tính, lãnh đạo thì thích đổ lỗi, ngay cả trợ lý cũng thích tranh cao thấp về thể lực, v.v. Dùng những rào cản vô hình xây nên bức tường cao rồi dán lên người cô cái nhãn "không phù hợp". Thẩm Nhất Dật cảm thấy không sao cả, cô không đi làm quen với sự phân biệt đối xử này, cũng sẽ không bỏ qua cho nó. Giống như hôm nay, tranh luận đúng sai với những người không có lẽ phải và logic là việc lãng phí thời gian nhất, bất kể đối phương là nam hay nữ, cô đều không quan tâm. Con người sống trên đời vốn dĩ là hướng về cái chết cố gắng sinh tồn, cô không muốn bị những kẻ ngu ngốc đẩy tới cái chết quá sớm. "Lâm Phổ Bình." Thẩm Nhất Dật đi trong nhà tang lễ tối tăm. "Dạ, chủ nhiệm." "Lát nữa vào chuẩn bị sẵn mọi dụng cụ, bê hộp dụng cụ cỡ lớn, ảnh chụp CT, máy tính bảng mô phỏng ở trong ngăn kéo ghế phụ ấy." "Rõ rồi ạ, em biết rồi." Lâm Phổ Bình rướn cổ đáp lại, sau đó lại bị kéo vào trong đám đông. ----- 4:30 sáng. Thẩm Nhất Dật đeo bốn lớp găng tay cao su, ngồi rã rời trên ghế đẩu. Trước mắt cô là một cái xác ngâm trong nước rất lâu, bề mặt tử thi đã thối rữa, bị đông lạnh quá lâu và đã được mổ bụng. Nạn nhân là nam 16 tuổi, mất tích năm ngày sau đó được tìm thấy ở đoạn sông cách nhà 10 km, lúc đó xác chết nằm sấp nổi trên mặt nước, trên người chỉ có nửa chiếc quần đùi. Vì đoạn sông nhỏ hẹp lại ở ngoại ô, xung quanh cỏ dại mọc um tùm, hiện trường không có đồ vật khả nghi. Đầu tháng Bảy Thượng Hải trải qua nửa tháng mùa mưa, nước dâng cao chảy xiết, đội cảnh sát lập tức cử lực lượng tìm dọc hai đầu ngược lên 2km, phát hiện quần áo và đồ dùng cá nhân của người chết cởi ra trong bụi cỏ, nhưng không phát hiện bất thường đặc biệt hay dấu vết xô xát. Do ngâm nước quá lâu cộng với nhiệt độ cao mùa hè, vi khuẩn trong sông nhiều, khiến xác chết tự phân hủy nghiêm trọng, da tay chân và biểu bì đã bong tróc, toàn thân trương phồng như chiếc thùng lớn, khuôn mặt biến dạng. Pháp y Tiểu Vương khi khám nghiệm sơ bộ bề mặt tử thi, còn đặc biệt châm lỗ ở dạ dày để xả khí. Pháp y viết trong báo cáo khám nghiệm sơ bộ: Do thối rữa cao độ, nhiều vết thương hở trên cơ thể không thể phân biệt được là trước hay sau khi chết, cũng không thể dựa vào vết thương để phán đoán vật gây thương tích là do lúc vớt lên gây ra hay va chạm khi xác nổi. Thậm chí không rõ tổ chức cục bộ màu đỏ sẫm có phải là xuất huyết hay không, xuất huyết dưới kết mạc có khả năng dương tính giả hay không, lồng ngực và bụng bị chèn ép, miệng mũi có lượng nhỏ bọt chảy ra. Dị vật mi mắt, khoang miệng được lấy mẫu tảo silic gửi đi xét nghiệm sinh học vi mô để xác định xem người chết lúc đó có phản ứng sống hay không. Tổ ngoại cần dựa trên điều tra thăm hỏi phát hiện nam sinh này không có khuynh hướng tự sát rõ ràng, trên mạng xã hội chỉ than phiền vài câu với bạn học về bố mẹ và thầy cô. Hình ảnh camera giám sát toàn thành phố ghi lại hình ảnh cuối cùng của cậu ta là vào 5 giờ chiều năm ngày trước, cậu ta ăn mì một mình ở tiệm mì gần đoạn sông. Do mùa mưa đã gột rửa dấu chân ven bờ, điểm rơi xuống nước đơn thuần không thể phán đoán là tự nguyện hay không. Gần đó không có camera, nên dựa vào giải phẫu để xem các tiêu chuẩn phán đoán khác như hít vào nội tạng là cụ thể nhất. Vụ này Tiểu Vương đã cho cả Thẩm Nhất Dật và Hoành Tự Quang xem qua. Nhưng hai người cho ra ý kiến khác nhau, nói mổ cũng được, không mổ cũng được. Dù sao người nhà đã thừa nhận nam sinh tự sát, và ý nguyện mổ xác không mạnh mẽ. Cộng thêm bên kỹ thuật hình sự vốn dĩ đã bận, mổ một cái xác rất lãng phí kinh phí khoa, nhân lực, thậm chí còn làm mà không được cảm ơn. Nhưng Thẩm Nhất Dật lại thấy mổ xác chỉ mệt thêm chút, viết thêm vài bản báo cáo, nhưng nhìn rõ được vụ án, tăng thêm tích lũy kinh nghiệm. Nhưng chủ nhiệm Hoành không ra chỉ thị rõ ràng, chỉ nói cô muốn mổ thì mổ, xử lý sạch sẽ từ đầu đến cuối là được, tiện thể dẫn theo đồ đệ của lão Cảnh đi quan sát. Ý của "xử lý sạch sẽ" là đừng để khoa phải gánh trách nhiệm, thế là cô gọi điện cho bộ phận thẩm lập, đệ trình đơn xin giải phẫu lên viện kiểm sát, sau khi được phê duyệt sẽ sắp xếp Tiểu Lâm đến xử lý các việc liên quan. Giờ Thẩm Nhất Dật mổ xong rồi, nhưng vẫn không thể dễ dàng đưa ra kết luận. Tiêu chuẩn phán đoán chết đuối rất khó, các dấu hiệu của xác chết thối rữa cao độ sẽ xuất hiện những tình huống không điển hình, nên họ chỉ có thể dùng phương pháp loại trừ. Cô đã mổ xẻ cái "người xanh" trương phồng, bong da, đang trợn ngược mắt kia. Tay cậu ta có dấu hiệu co quắp, hiện tượng co cứng và vết hoen tử thi không có gì đặc biệt. Do thời gian ngâm nước quá lâu nên bọt khí ở phế quản không rõ rệt, sau khi mở lồng ngực phát hiện phổi giãn nở quá mức, có vết ấn của xương sườn, nồng độ huyết sắc tố ở tâm thất trái và phải chênh lệch rõ rệt, niêm mạc dạ dày ở phần đáy bị rách, một lượng lớn bã thức ăn và bọt trộn lẫn, xuất hiện hiện tượng Wydler. Cơ bản có thể khẳng định là chết đuối khi còn sống. Nhưng xác định chết đuối khi còn sống cũng không có nghĩa là tự sát. Cũng có những khả năng bạo lực khác, ví dụ như có dùng thuốc, ma túy, hay bị đe dọa từ bên ngoài hay không. Nếu bị người ta dùng thuốc đánh mê rồi nhanh chóng đẩy xuống nước, khiến cậu ta ở trạng thái cận tử rồi vứt xác thì cũng cực kỳ có khả năng. Pháp y là một công việc có rủi ro rất lớn, không phải là tua lại camera, không thể làm đến mức soi xét rõ mồn một, tính hạn chế rất lớn. Xác thối rữa cao độ cùng với việc đông lạnh và rã đông sẽ xuất hiện sự thay đổi dấu hiệu tử thi, không thể phán đoán hành động trước khi chết. Là bị người ta đẩy xuống, trượt chân, hay là chủ động nhảy xuống... Đêm nay cô đúng là đã làm công cốc thật rồi. Cô thở dài một tiếng, đầu tựa vào tường, ba ngày làm việc liên tục khiến tinh thần cô chao đảo, trước mắt lướt qua một đống bóng đen mờ ảo, cô ngây dại nhìn, cứ bình thản nhìn như vậy. "Chủ nhiệm, em trích xuất xong rồi, các mẫu cắt bệnh phẩm cũng làm xong rồi." Vừa rồi cô bảo Tiểu Lâm trích xuất mẫu vụn trong dạ dày, bảo Lâm Phổ Bình mang đến phòng thí nghiệm để so sánh với mẫu nước nơi rơi xuống, phán đoán sai số thực tế khi rơi xuống nước, cũng như kiểm tra độc chất. Thẩm Nhất Dật gật đầu: "Lát nữa đừng quên gửi mẫu cắt độc chất đi đấy." Lâm Phổ Bình ngáp một cái thật dài: "Dạ, em đi ngay đây." Thẩm Nhất Dật nhắm mắt lại, bắt đầu hồi tưởng lại từng bước rạch lồng ngực trong đại não, mà trong tâm trí người đang mổ xác không phải là cô, mà là một bóng đen, như thể đè lên người cô, cô như một con rối dây đung đưa theo động tác, truy tìm. Cô mệt quá, cô muốn dừng lại, không hiểu sao trong đầu đột nhiên hiện ra một bát kem. Sau đó, một đôi tay đeo đồng hồ đắt tiền, một đôi tay thanh lịch xuất hiện. Thẩm Nhất Dật đột ngột mở mắt, thở ra một hơi thật sâu. ———————— Thẩm 11: Kem kem kem Tần 76: Bạn bè thôi thì không thể mua kem thường xuyên được