Chương 40: Trí Viễn Chí

Trí Viễn Chí (zhì yuǎn zhi) chơi chữ đồng âm 'Chí' và 'Trí' đều là 'zhi', ý của cả cụm có nghĩa là 'Chí lớn của Trí Viễn', đây là tuỳ bút của Phương Trí Viễn. Đông chí, năm Gia Hóa thứ mười lăm. Phủ Châu đổ tuyết, tuyết rơi lả tả và mịt mờ. Ta cùng nội tử[1] tản bộ lên Nam Sơn, thấy hồng mai chớm nở rực rỡ một vùng, bình sinh chưa từng được thấy. Tháng trước nhận được hai chiếc áo lông gửi về từ U Châu, một là lông hồ trắng, một là lông điêu tía, hôm nay lại hữu dụng. Nội tử quen đường, thường đi phía trước, thỉnh thoảng ngoái đầu nhìn ta. Theo mỗi bước chân là trâm phượng khẽ đưa, trên đôi hài xanh điểm vài chấm tuyết trắng, những bông tuyết lất phất rơi đầy vai áo nàng. Nàng cười, bảo cảnh đẹp nhường này cớ sao không làm từ? Có từ nhân từng nói kẻ viết về hoa mai cứ hạ bút là tục, nên ta vốn không muốn dính vào cái tục ấy, bèn chẳng điền từ, cũng chẳng làm thơ. Hôm nay trở về, hâm rượu, đóng cửa và viết bài tùy bút ngắn ngủi này, viết xong sẽ cất vào trong gác sách, sợ nội tử đọc được sẽ lại chê cười. [1] Từ cổ trang nhã, thân mến để chỉ người vợ. ——— Đầu năm Gia Hóa thứ mười sáu. Pháp lệ nghiêm minh, xử xong ba hai vụ án; việc buôn bán nơi kho bãi bây giờ hưng thịnh, cũng bèn lấy tiền để dành để tu sửa phủ nha; sau lại tự mời các thương đội, hàng hóa qua lại chốn này liên miên không dứt. Ta đứng trên thành lầu, lúc bấy giờ vầng thái dương đỏ rực đã nhô lên ở đằng đông, mà trong lòng ta thì vẫn trăm mối cảm xúc ngổn ngang. Cao Bình công từng nói "Chính thông nhân hòa, bách phế đãi hưng"[2], thiết nghĩ chính là lúc này đây. [2]Chính sự hanh thông, lòng người hòa thuận, trăm việc phế bỏ chờ được hưng thịnh. _________ Lập xuân, năm Gia Hóa thứ mười sáu. Rảo bước Nam Sơn, thấy một ngôi miếu thờ Ma Tổ[3]. Năm ngoái mưa to gió lớn, chính tại nơi này gương vỡ lại lành. Nay thấy miếu hoang phế mà không tu sửa, trong lòng ta tiếc nuối khôn nguôi, bèn hạ lệnh tu sửa ngay, mở đường núi, dẫn hương hỏa. Sau lại sực nhớ tới lần đầu tiên trong đời gặp gỡ nội tử cũng là ở nơi chùa hoang, bèn quay lại tìm kiếm, song chẳng thể thấy nữa, trong lòng bỗng chốc bâng khuâng và hoài niệm khôn cùng. Ta thầm than rằng ba năm một giấc mộng, âu cũng chỉ là lời ước hẹn trong mơ mà thôi. [3] Miếu thờ Thiên Hậu Matzu. ———— Mùa xuân, năm Gia Hóa thứ mười sáu. Mưa. Ta đứng bên cửa sổ, nghe tiếng mưa rơi xao xác tiêu điều, nhất thời bỏ rơi tâm trí. Phu nhân gọi tên ta, tiếng thứ nhất, hồn ta du nơi khác nên không đáp; tiếng thứ hai, phách mới trở về thân, chưa kịp đáp; phu nhân đã liền bước lại gần và hỏi ta đang suy nghĩ chuyện gì, sao gọi mà chẳng thưa. Ta nảy ra một kế để chống chế, bèn đáp: "Ngắm mưa rơi." Đến hôm sau mây tan hết, gió hòa ánh nắng, cả ngày ta không thấy bóng dáng phu nhân đâu. Đến hoàng hôn nàng mới trở về, ta tìm nàng hỏi ban ngày bận rộn việc gì, thấy phu nhân lấy ra một chiếc diều hình chim én, vuốt ve cánh diều và cười bảo: "Thả diều giấy." ——— Khoảng tiết Cốc vũ, năm Gia Hóa thứ mười sáu. Giữa làn khói xanh sương mỏng, ta tìm được một hồ nước biếc, bốn bề cỏ thơm tươi tốt, rừng gỗ xanh rì, vài khóm trúc nhàn tản đung đưa. Bèn cho khởi công xây dựng, dựng đình đài, khắc bia đá. Xây dựng xong xuôi, ta mời nội tử cùng đi chèo thuyền trên hồ nước trong, mong nàng được vui thích. Ban đầu nàng không chịu, bảo rằng thuở nhỏ thầy tướng số phán mệnh nàng kị nước, không nên lại gần sông, hồ, biển, cả. Ta vốn xuất thân từ Thân Châu, thế là cười nhạo, giễu nàng rằng ta sinh ra giữa chốn sóng nước, cùng nhau chèo thuyền thì có gì mà phải sợ. Sau thì cũng được như ước nguyện, cùng ngồi đối diện nhau trên chiếc thuyền gỗ, khẽ khua mái chèo làm mặt nước xao động. Sóng biếc dập dềnh trôi nổi, thỉnh thoảng ngọc bội leng keng, ánh mặt trời dịu dàng, làn sóng nước êm ái. Hôm ấy chơi đến tận hứng mới về, khi về thì dải sao đã giăng đầy trời. Ta lấy bút đề chữ, sau cho khắc lên bia đá, đặt tên là Bộ Yến Trì, hàm ý không bao giờ chìm. Tính tình ta vốn thẳng thắn thật thà, không mưu mẹo tinh nhanh, thường bị nội tử cười chê, nay gỡ lại được một ván, lại còn lưu lại được trên bia đá, âu cũng là một chuyện vui. Hồi ức giữ ở đây, ước rằng nhiều năm về sau lại đến hồ nước này, nhìn nhau cười một tiếng, vẫn còn nhớ hương nước năm nao. —— Hết chương 39 ——