Chương 53: Ngẫm chuyện mỹ mãn ở đời đều phải qua quá trình gạn đục khơi trong

Chuyện vặt xin gác lại, hai người chọn ngày lành để cùng đến nhà họ Đổng bàn chuyện tôm tép. Nghe tin có món ngon, Đổng đại nhân vui vẻ khôn xiết, cứ kéo tay Phương Trí Viễn mà khen lấy khen để cái sáng kiến này. Còn Đổng phu nhân vốn là bậc quý phu nhân hiếm có ở đất Phủ Châu, bà lại càng hiểu được sâu sắc cái đạo lý ở trong đó. Làm thế nào để biến cái ngọt lành thành vị ngọt nhất thế gian, làm thế nào biến cái hiếm có thành cái độc nhất vô nhị, dường như ấy là ngón nghề thiên bẩm của hai người họ, cũng chẳng cần thêm thắt vẽ vời làm chi. Lại nói, hôm qua Phương Trí Viễn nhận được lời mời từ ông chủ Chu của một xưởng vải có tiếng, mời đến Định Châu để hội ngộ một phen. Phương Trí Viễn cũng đang tính đi bàn chuyện sửa đường, bèn hỏi Quan Vũ Mặc xem ông chủ Chu này là ai, thế nào, có nên nhận lời không, và nàng có muốn cùng đi hay chăng. Quan Vũ Mặc chớp chớp mắt, vẻ mặt tựa hồ mang một biểu cảm nhạt nhẽo vô vị, lắc đầu bảo: "Lão Chu ấy từng cho thiếp ăn canh bế môn mấy ngày liền, nay thấy xưởng của chúng ta ở Phủ Châu làm ăn khấm khá nên mới quay sang nịnh nọt người, ắt là định bụng đổi giọng, biến những lời thô bỉ từng nói với thiếp thành lời hay ý đẹp để rót vào tai người đấy thôi." Nàng xua xua tay, lại nói tiếp: "Thiếp chẳng muốn nhìn thấy cái bản mặt ấy nữa, ngẫm lại mà thấy buồn nôn. Nếu người có nhã hứng thì cứ nhận lời, đến lúc ấy phiền người giúp thiếp diệt bớt cái ngạo mạn của lão là được." Phương Trí Viễn nghe vậy thì liền thuận theo lời nàng, nhận lời mời ấy. Vốn định trêu chọc rằng nàng đường đường là nhân vật uy phong bát diện, sao mới chịu chút trắc trở ở Định Châu mà giờ đã đâm ra nhụt chí, nhưng sực nhớ đến những việc khó khăn nàng đã làm khi đó, những uất ức nàng chịu đựng, đường xá xa xôi bao nhiêu khổ cực chẳng phải vì ai khác mà đều toàn tâm toàn ý đều vì mình, mới thấy không thể nào thốt ra lời trêu đùa như vậy được, bèn tự giác ngậm miệng nín thinh. Sau, Quan Vũ Mặc hỏi nàng: "Bao giờ thì người đi? Định đi mấy ngày?" Lần này Phương Trí Viễn mở miệng đáp: "Dạo trước nàng đi từ lúc thu sâu đến khi tuyết phủ trắng trời mới về. Lần này ta đi từ lúc cỏ mới xanh đến khi lá thẫm màu mới lại." Quan Vũ Mặc không hiểu, bèn hỏi: "Bất quá chỉ vài ba việc vặt, cớ sao phải ở lại nhiều ngày đến thế?" "Thưởng rượu ngon món lạ, dạo vườn tược đình đài, nghe danh ca xướng khúc, và còn... và còn để cho nàng nếm thử mùi vị phòng không chiếc bóng nữa chứ?" Quan Vũ Mặc chẳng hiểu rốt cuộc vì lẽ gì mà một người đang yên đang lành, xưa nay nghiêm trang đạo mạo, dạo gần đây bỗng dưng đổi tính thành đứa trẻ ranh cứ thích trêu chọc mua vui, bèn liếc một cái, khẽ cười nhạt một tiếng: "Được. Đại nhân đã có nhã hứng ấy thì cứ việc đi cho lâu, Định Châu núi cao sông dài, món ngon cảnh đẹp vố số kể, phiền người thay thiếp ngắm nghía cho thỏa thuê." Phương Trí Viễn vốn tuyệt nhiên không có cái bản lĩnh lẫn cái hứng thú ấy, chuyến này trừ đi thời gian đi đường ra thì bất quá chỉ năm sáu ngày là đã quay về rồi. Thế nhưng cũng chỉ một chuyến đi đi về về ngót nghét nửa tháng ấy, quả thực đã khiến Quan Vũ Mặc hiểu thấu thế nào là "phòng không chiếc bóng" như trong lời đã nói. Thường ngày hai người vốn ưa thanh tịnh, người viết chữ, kẻ đọc sách, tiêu dao tự tại, ở bên nhau mà đôi khi ngỡ như trong phòng chẳng có ai, gặp chỗ nào tâm đắc hay buồn cười thì mang ra để cùng nhau bình phẩm. Ấy là chuyện thường tình. Còn như... khi hoàng hôn ai khêu ngọn đèn, khi đêm xuống ai thổi tắt nến, từ lâu đã thành nếp sống, ăn ý và ngầm hiểu lẫn nhau. Quan Vũ Mặc nào có ngờ rằng những người tưởng chừng chỉ lặng lẽ sống bên nhau như hai đường thẳng song song mà hoá ra lại bị vạn sợi tơ vương vô hình buộc chặt lấy nhau như thế này? Hôm nọ, Quan Vũ Mặc ngồi đọc sách. Nàng đọc được một đoạn hay, nghĩ bụng chắc sẽ có ích cho Phương Trí Viễn, vậy là đọc lớn lên cho người kia cùng nghe. Nàng thốt ra được bốn năm chữ rồi mới chợt sực tỉnh mà nhận ra đèn nến vẫn còn đây nhưng người kia đã chẳng thấy. Sự im lặng choán lấy không gian, ấy là một thoáng tâm tư không biết tỏ cùng ai, tựa hồ như đánh mất thứ gì. Bấy giờ đôi mắt đã mỏi mệt vì cơn buồn ngủ mà vẫn còn ngồi ngẩn ngơ bên cửa sổ một hồi thật lâu, cho đến khi đêm tàn canh mới chịu đi nghỉ. Than ôi, ai mà chẳng cam tâm tình nguyện làm kẻ tục nhân vướng bận sự đời? Bận rộn rồi thì đâu còn tâm trí để mà nghĩ ngợi vẩn vơ. Quan Vũ Mặc hối hận sâu sắc rồi, biết thế, dạo ấy cứ đi cùng nàng cho xong. Để giải sầu, dạo này nàng thường bầu bạn cùng hai đứa học trò, một là Vương Đại, một là Đổng Y, mà cũng phải tách chúng ra thì cũng mới mong được yên ổn. Nàng hay qua chỗ Đổng Y, cao hứng lên thì lại nghĩ chi bằng mời cô bé qua đây. Đổng Y thích hát khúc, việc ấy vốn không hợp quy củ, vậy là hai thầy trò bèn báo trước với mọi người rồi trốn tiệt trong thư phòng. Quan lão sư gảy đàn, Đổng Y hát khúc, còn Vương Đại thì mang cái ghế nhỏ ra ngồi ngoài sân đẽo gỗ, dỏng tai nghe hai người một đàn một hát, kể ra thì ấy cũng là một khung cảnh thú vị. Đổng Y thấp hơn Quan Vũ Mặc hai cái đầu, cũng là một tiểu cô nương ưa sự giản dị nhã nhặn. Cô bé thường mặc chiếc váy lụa xanh xếp ly nhỏ, hai người đi bên cạnh nhau trông hệt như một Quan Vũ Mặc phiên bản thu nhỏ vậy. Hai người cùng nhau ngâm thơ, gảy đàn, đánh cờ, vẽ tranh, nói nói cười cười, tự nhiên thấy vui vẻ. Ngoài việc Quan Vũ Mặc cần phải giết thời gian khi vắng Phương Trí Viễn, thực ra nàng cũng thật tâm yêu mến cô bé này. Nhìn thấy Đổng Y là nàng lại nhớ đến thuở nhỏ của mình, lại nghĩ giá như ngày ấy có một vị tiên sinh cùng mình hồ đồ, cùng mình làm càn, quăng cái gọi là quy tắc với thể thống xuống hồ như hoa rơi mùa hạ, được thế thì tuyệt diệu biết bao. Quan Vũ Mặc vừa ngưỡng mộ, lại vừa thích cái sự nhã nhặn và hiểu chuyện của cô bé, càng không muốn để cô bé đi vào vết xe đổ ngày trước của mình. Mỗi khi đến giờ Đổng Y về nhà, Vương Đại cũng làm như không có liên quan gì, rất biết ý mà tự giác lui về căn phòng nhỏ của mình. Có lần, lui về không khéo, mà Đổng Y lại rón rén bước từng bước nhẹ đến, thế là va phải Vương Đại. Vương Đại hoảng hốt, mắt cứ trân trân ra nhìn Đổng Y chằm chằm, vốn định cất tiếng chào thì nào ngờ vừa mở miệng đã lại bất giác tuồn tuột ra toàn lời châm chọc: "Tuổi còn nhỏ không học điều hay mà lại đi học toàn mấy thứ âm nhạc hát hò chẳng đâu vào đâu hết." Cô bé nhíu mày, giật phắt cái túi thơm trong ngực áo xuống, dồn hết sức bình sinh ném thật mạnh vào người Vương Đại, buông ra một câu mắng chửi học lỏm được ngoài chợ: "Đồ tục tằn kia, ngươi thì hiểu cái quái gì!" Dứt lời là bỏ đi thẳng, đầu cũng chẳng ngoảnh lại. Quan Vũ Mặc tới chậm một bước nhưng chuyện vừa rồi thì đã đều thu cả vào tầm mắt, vậy là không khỏi bước lại bên cạnh Vương Đại, buông một tiếng thở dài thườn thượt: "Lại ăn phải thuốc súng nhà ai thế?" Vương Đại không phục, bảo: "Tiên sinh như vậy cũng không đúng, theo lý thì không nên cổ xúy cho cô ấy như vậy." "Cũng chẳng trách Y Y gọi ngươi là kẻ tục tằn." Vương Đại đáp: "Sách thông kinh sử, cờ rèn tâm tính, cô ấy hát khúc... nhã mà vô dụng thôi." Nghe vậy, Quan Vũ Mặc hít ngược một hơi khí lạnh, cũng chẳng buồn tranh biện với nó làm gì, chỉ đành than thở thêm câu nữa: "Ôi, ngươi đã lớn rồi, có tâm tư riêng rồi, tiên sinh cũng không nói được ngươi nữa, nhưng ngươi cũng đừng chọc cho người ta giận. Hãy nhớ rằng lời nói ra còn sắc hơn cả con dao trên tay ngươi đấy." Vương Đại mím mím môi, cúi đầu, lí nhí thanh minh: "Con cũng đâu có ý chọc giận cô ấy, chỉ là... chỉ là nhất thời lỡ lời thôi." Quan Vũ Mặc vừa ngẫm nghĩ vừa nhìn cái túi thơm mà cậu chàng vẫn nắm chặt trong tay, bỗng nhiên thông suốt cả. Nhưng chuyện của trẻ con thì cứ để chúng tự giải quyết đi, nàng chẳng muốn can dự vào. Thêm nữa, hai đứa trẻ, một là con trai quản gia, một là thiên kim Đổng phủ, trừ khi một ngày nào đó Vương Đại đỗ đạt công danh, bằng không thì rốt cuộc cũng là chuyện khó thành. Lại nói, vào một buổi chiều nọ, Quan Vũ Mặc ngồi ở trong thư phòng, lấy cuốn sách Phương Trí Viễn mới mua tháng trước ra, bấy giờ mới vô tình liếc thấy trong góc dường như có thêm vật gì. Vật ấy được đống sách cao chất chồng lên, dường như là được cố tình giấu kỹ. Quan Vũ Mặc không biết là vật gì, tò mò ngó nghiêng hồi lâu mà lại không lấy ra nổi, vậy là trong bụng thầm giận Phương Trí Viễn sao mà lại bí hiểm đến thế. Nghĩ một hồi bèn gọi cái người kín miệng nhất trong phủ này, ấy là Tình Bình, bảo cô nàng hãy đóng cửa lại rồi giúp lấy món đồ ấy ra. Cuối cùng cũng rút được vật ấy ra, hoá ra là một túi vải. Mở túi vải ra xem, bên trong hóa ra là một bức chân dung của chính bản thân mình. Tình Bình ngó nhìn, giậm chân như chợt vỡ lẽ, nói: "Tôi đã bảo mà, hồi phu nhân còn ở Định Châu ấy, có một người Tây cứ ngày ngày ra ra vào vào trong phủ. Người đó luôn ôm cái bảng trước ngực, bên trên còn bọc tấm vải, lại mang theo một túi lỉnh kỉnh chai lọ nhìn giống như mực mà chẳng phải mực. Đại nhân cũng ra chiều thần thần bí bí căn dặn mọi người tránh mặt hết đi, chẳng biết là đã cùng người Tây kia làm cái gì ở trong thư phòng. Ái chà, vậy thì chẳng phải họ cũng y hệt như hai chúng ta bây giờ, đang lén lút trong thư phòng đây sao!" Quan Vũ Mặc không nhịn được cười, nghĩ bụng Tình Bình đúng là cái người đã không nói thì thôi, hễ đã nói là đúng vào trọng điểm. Nàng ngắm nhìn thật kỹ bức tranh, đầu ngón tay lướt qua sờ thử, quả nhiên là kỹ thuật vẽ của phương Tây, cũng chẳng biết Phương Trí Viễn đã lấy đâu ra tâm tư mà đi học mấy thứ này. Đã mất công học rồi mà sao lại không nói cho mình nghe, không khoe cho mình xem, lại còn lầm lầm lì lì, giấu giấu giếm giếm ở một xó như thế này? Một hồi thật lâu, Quan Vũ Mặc ngắm nghía bức chân dung của chính mình, tới khi lật ra phía sau còn thấy mặt sau của tranh đề một đoạn tuỳ bút ngắn. Viết rằng: Ta từng rảo bước bên sông, dõi mắt nhìn thuyền buôn qua lại như mắc cửi, đạm nhiên như thế mà tự thấy vui thú. Chẳng được bao lâu, chân mỏi sức mòn, mượn tạm chén trà nhạt của nha dịch nơi cửa quan, lơ đãng lật xem cuốn danh sách, chạnh nhớ lại chuyện tình cờ năm xưa. Tiêu Thu cô nương đã từng bảo rằng năm xưa, mỗi một lần phu nhân cầm danh sách người qua kẻ lại ở cảng này là một lần nàng lật giở để kiếm tìm tên ta. Nàng đã kiếm tìm tên ta giữa những trang sổ sách, giữa những cái tên lạ. Nay nàng có chuyến đi xa, chỉ còn có ta đứng trên lầu cao để ngắm nhìn, trộm nghĩ cảnh tượng năm xưa trong đôi mắt nàng hẳn cũng chẳng khác gì cảnh lúc này bày trước mắt ta. Ngẫm chuyện mỹ mãn ở đời đều phải qua quá trình gạn đục khơi trong, phải trải qua một cuộc va đập hay mài giũa ở đôi nơi thì mới thành. Tranh vẽ của Đại Lương ta thiên về tả ý, ta từng nghe kỹ nghệ Tây dương lại thiên về tả thực, bèn mời một tiên sinh giỏi tới dạy ta, học hành gắng sức, vẽ được ra bức hoạ vụng về này. Đem so với người thật thì chắc mười phần chưa được một. Đôi mày phu nhân tuy mảnh mà đượm sắc núi xuân, yêu kiều mà tụ hội linh khí của non nước. Ta là kẻ bất tài, dẫu gắng sức cho khéo léo thì cũng chẳng thể nào mô phỏng cho vẹn toàn được vẻ đẹp của nàng. Cũng ở nơi mà Quan Vũ Mặc rút túi vải ra lại có thêm một tập giấy đã lộ hơn nửa ra ngoài, được phân thứ tự, đóng gáy đơn sơ, trên bìa đề ba chữ "Trí Viễn Chí", là nét chữ của Phương Trí Viễn. Nàng rút ra, lật mở, trang trong ghi chép toàn những chuyện vụn vặt thường ngày ở trong nhà. Bàn tay có chút run rẩy của Quan Vũ Mặc chạm vào, vuốt ve từng trang giấy, đọc kỹ từng dòng chữ, đọc trong lặng thinh mà bất giác nước mắt đã lăn dài. Tình Bình không biết chữ, thấy phu nhân bỗng dưng tuôn lệ thì ngơ ngác chẳng hiểu gì, kêu lên một tiếng rồi định gọi Yên Hà vào trợ giúp. Quan Vũ Mặc thấy thế, giật mình, vội kéo tay nàng lại, nhíu mày dặn dò không được gọi, chuyện ngày hôm nay cũng cấm tiệt không được kể với bất cứ ai. Tình Bình thấy tình thế như vậy, đành tuân lời ngay, im thin thít. Quan Vũ Mặc thấy Tình Bình đã yên rồi, bấy giờ mới yên tâm mà đọc tiếp. Từng chữ, từng chữ chân thành mộc mạc không hoa mỹ, nhưng chữ nào cũng va vào tim nàng, khiến cho nàng thần hồn điên đảo và run rẩy cõi lòng. Chợt, giọt nước mắt tuôn trên khuôn mặt nàng rơi xuống trang giấy, Quan Vũ Mặc hoảng hốt, buông ngay tay ra; ngẩng đầu lên và đôi mắt đẫm lệ thì nhìn sang Tình Bình đang đứng ở bên cạnh. Nàng túm chặt lấy vạt tay áo của Tình Bình, gục đầu và òa khóc nức nở ngay trên vai của cô hầu, thực là nghẹn ngào không thành tiếng: "Tình Bình, Tình Bình ơi, trên đời này chưa từng có ai đối xử với ta như vậy!" Tình Bình nào đã thấy cảnh tượng này bao giờ, trong tay vã ra cả một tầng mồ hôi mỏng, may mà tâm tính cũng không tò mò hay để ý, chỉ tưởng có việc gì không được như ý, bèn xoa xoa vỗ vỗ liên hồi vào lưng Quan Vũ Mặc, an ủi: "Không sao đâu, không sao đâu mà, phu nhân." Quan Vũ Mặc khóc đến gần như khó thở, thấy tức nghẹn một hơi nơi lồng ngực. Trong những giây phút ngắn ngủi, nàng nghĩ đến bao nhiêu chuyện trong bao nhiêu ngày qua, rốt cuộc thì cũng chẳng còn cách nào kháng cự hay chống đỡ nổi những cảm xúc cuồn cuộn như sóng dữ ở trong lòng được thêm nữa. —— Hết chương 52 ——