Chương 7: Thiên ý trêu người, bên trọng bên khinh

Chuyện chia hai ngả. Hãy nói về Phương Trí Viễn cùng đoàn thương nhân đi sứ sang nước khác, buôn bán chu du, trải qua vô số điều mới lạ. Thân ở đất khách, thời gian thấm thoắt thoi đưa, bấm đốt ngón tay tính lại xuân thu thì mới ngộ ra đã hơn một năm có lẻ. Chuyến này trở lại triều đình, vật phẩm cống nạp chất chồng, tranh vẽ sách quý, từng khoản văn thư, thảy đều đã chuẩn bị thỏa đáng chu toàn, tất thảy kính cẩn đợi Thánh thượng ngự lãm. Lại nói về phía Quan Vũ Mặc, nàng chịu phạt, phải làm phục dịch tại Giao Dịch quán ở Phủ Châu. Ban đầu chẳng qua chỉ là làm việc vặt giúp việc, may nhờ tư chất thông minh, dần dà nàng ngồi trấn giữ Giao Dịch quán, biến việc lao dịch khổ sai thành ra dáng dấp của một tiểu lại, hoặc là thuận tay cầm bút, hoặc là chu toàn với đám thương nhân, việc gì cũng đâu ra đấy, nom chẳng giống chút nào với những cô gái quanh năm chỉ biết chốn khuê phòng. Thế nhưng, mỗi khi lật xem danh sách, nhìn ngắm kẻ lại người qua, trong lòng nàng đều có ý kiếm tìm, ngặt nỗi dẫu kiếm tìm cũng đều chẳng thu được gì. Chẳng lẽ là đã bỏ lỡ mất rồi? Chẳng lẽ là vẫn xa xôi chưa về? Hay là thế sự tang thương, đời người biến chuyển, vật đổi sao dời? Lúc mới gặp, chẳng qua chỉ là hoảng hốt lo âu; khi từ biệt, chẳng qua chỉ là chịu ơn cảm kích; đến khi tìm người, chỉ tự nhủ là nhớ đức cảm ân, thế nhưng tâm niệm tình thâm, lâu lâu và dần dà, càng cảm thấy người ấy cứ như trăng thu tỏa sáng trong đêm, cứ bất giác lại ngoái đầu vọng về. Sớm đã nói tiểu thư nhà họ Quan không thích chuyện vô duyên vô cớ chịu ân huệ mưa móc của người khác, nay nhìn lại câu nói ấy, thấy tựa hồ như một chướng ngại ở trong lòng. Mùa xuân năm Gia Hóa thứ mười lăm, ấy là mùa Phương Trí Viễn hồi kinh, cũng là lúc Quan Vũ Mặc phải để tang. Cùng với cái chết của Quan lão gia bất ngờ ập đến là sự bình phản muộn màng dành cho nhà họ Quan. Luôn có những năm tháng như thế, hoặc nhân có tin vui hoàng gia mà đại xá thiên hạ, hoặc vì mưa thuận gió hòa mà cảm tạ thiên ân, thực hiện cái việc gọi là gạt loạn về chính ấy, chẳng qua cũng chỉ là mượn dịp để mà tự tay nâng đỡ lại những thứ mà chính mình đã đánh đổ cho nghiêng ngả mà thôi. Nay lại khéo gặp lúc người trong ngục vừa quy tiên, thiên ý bên trọng bên khinh đến mức này, kể cũng thật là diệu vợi thay. Trên triều đường, bàn đến chuyện bình phản, rửa oan và bù đắp lỗi lầm, bởi Quan lão gia đã mất, nhất thời mọi người đều bàn tán xôn xao. Đang lúc không biết định đoạt thế nào, chỉ thấy Lại bộ Thượng thư Chu Bác tâu: "Những người làm cha làm mẹ trong thiên hạ không ai là không đau đáu vì con cái. Thần nghe nói Quan Thanh Nguyên có một mụn con gái, vì cha mà phải chịu phạt lao dịch ở Phủ Châu đã hai năm nay, hôm qua đã nhận chiếu chỉ để đến kinh thành, cung kính đợi thánh dụ, vậy nên thần cho rằng nên ban thiên ân cho con gái ông ấy." Hoàng thượng cúi đầu trầm tư, lát sau mới nói: "Các khanh thấy thế nào? Nếu là ban cho tiền tài, lụa là, vàng bạc, nhà cửa, những vật tầm thường ấy, liệu có thất thố hay chăng? Quan gia chịu oan chịu nạn đã nhiều năm, nếu như ban thưởng không thỏa đáng, e là mất đi thể diện." Có vị thần tử thưa: "Hoàng thượng, nếu cảm thấy áy náy, chi bằng ban thưởng nhiều thêm một chút là được?" Tô Vĩnh Lịch nghe lời ấy thì tỏ ý không vui, phán: "Thưởng nhiều thêm một chút là được? Ngươi tưởng trẫm là đứa trẻ lên ba sao? Nếu đơn thuần chỉ là thưởng nhiều thêm một chút thì trẫm hà cớ gì phải hỏi các ngươi? Quan gia rốt cuộc cũng là dòng dõi thi thư, tiền tài sao sánh được với khí tiết, nếu như người ông ấy để lại cõi đời là một nam tử thì còn có thể ban cho công danh, đằng này nay chỉ còn lại độc một nữ nhi, trẫm quả thực không biết phải làm thế nào cho phải." "Là thần ngu muội, không hiểu thánh ý, xin Hoàng thượng xá tội." Hoàng đế cũng chẳng truy cứu, nỗi lo canh cánh trong lòng còn đấy thì chẳng rỗi hơi đâu mà để ý. Không quá một khắc sau, lại hỏi: "Sao cứ im ru cả thế, có còn cách nào khác không?" Chu Bác lại tiến lên, dâng một lời, rằng: "Thần có một cách." "Khanh cứ nói, đừng ngại." Chu Bác chỉnh lại mũ áo, nói: "Bàn đến chuyện của thiên kim tiểu thư thì không gì quan trọng bằng việc hôn phối. Nếu Hoàng thượng có thể chỉ định cho tiểu thư nhà họ Quan một mối hôn sự tốt đẹp, thì vong linh Quan đại nhân trên trời cũng có thể ngậm cười." Hoàng đế nghe xong cả mừng, nói ngay: "Kế hay lắm. Vậy theo ý ái khanh, ai là người thỏa đáng nhất?" Chu Bác đáp: "Thần trộm nghĩ, Phương Trí Viễn đại nhân ắt là người thích hợp nhất. Phương đại nhân tuổi trẻ tài cao, đỗ đầu thiên hạ, thanh danh hiển hách, một ngày mà vang danh chốn kinh sư. Sau lại xuống Giang Lăng trị thủy, lập được công lao trác tuyệt, được cất nhắc làm Công bộ Thị lang. Thần từng nghe rằng người này làm việc nghiêm cẩn chặt chẽ, có thể bảo đảm cho bờ cõi sông nước Nam Lương ta trăm năm không lo, đó là điều không cần bàn cãi. Nay lại đi sứ nước khác, tuyên dương ân uy triều ta, công lao không thể bỏ qua. Một bậc thiếu niên tài tuấn như thế, lại vẫn chưa có gia thất, há chẳng phải là thiên ý an bài, lẳng lặng đợi mối lương duyên này đó sao? Lại bàn đến xuất thân môn đệ, Quan lão gia vốn là Trạng nguyên tiền triều, Phương đại nhân là Trạng nguyên đương triều, quả thật nhân duyên do trời định, chi bằng Hoàng thượng tác thành một đoạn giai thoại đi thôi!" Hoàng đế gật đầu chốt hạ: "Lời ái khanh nói rất có lý, vậy ái nữ nhà họ Quan, trẫm sẽ gả cho Phương khanh gia." Phương Trí Viễn vốn định chờ sau lời Chu Bác thao thao bất tuyệt thì sẽ khước từ chuyện này, nào ngờ Hoàng đế lại quyết định nhanh đến thế, vội vàng tiến lời: "Bẩm Hoàng thượng, lòng thần chỉ lo việc triều đình, không có ý cưới vợ, mong Hoàng thượng thu hồi mệnh lệnh!" "Phương khanh gia nay đã ngoài hai mươi mà vẫn chưa thành gia lập thất, cổ nhân có câu tu thân tề gia trị quốc bình thiên hạ, đủ thấy việc trị quốc cùng việc cưới vợ cũng chẳng có gì mâu thuẫn. Đợi Phương khanh gia thành gia rồi thì trong nhà sẽ có hiền thê lo liệu, thiết nghĩ Phương khanh gia càng có thể chuyên tâm lo việc triều đình hơn, chẳng phải sao?" "Thần..." "Chớ có thần hay không thần với trẫm nữa, người nhà họ Quan này, tự nhiên là xứng đôi với Phương khanh gia, vừa rồi trẫm đã cho lời vàng ngọc, nếu giờ Phương khanh gia cứ nhất mực chối từ, trẫm sẽ coi như là kháng chỉ bất tuân đấy." "Thần... thần tạ chủ long ân." ——— Ta từng đi trăm dặm, gánh vác chuyện nhà, chuyện nước, chuyện thiên hạ, từ cái ngày biển mây lật úp ấy, không việc gì là không lấy thân mình ra gánh vác. Mà nay thánh ý đã vậy, người ít, lời dối, từ rỗng, phận nữ nhi cùng với thân nữ tử, phải chăng nhân quả báo ứng chính là như thế này đây! —— Hết chương 7 ——